Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 7 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Түүх, соёлын дурсгалт зүйл, шинжлэх ухаан, оюуны өвийг төр хамгаална” гэж заасан бөгөөд Монгол Улс соёлын өвийг хамгаалах талаар олон улсын өмнө хүлээсэн үүргийнхээ хүрээнд UNESCO-гийн 1954 оны Гаагийн конвенц, 1970 оны Соёлын үнэт зүйлсийн хууль бус импорт, экспорт, өмчлөл шилжүүлэхийг хориглох тухай конвенц зэрэг олон улсын гэрээнд нэгдэн орсон билээ. Гэвч өнөөгийн эрх зүйн зохицуулалт, ялангуяа Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн 25.2 дугаар зүйлд заасан түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалыг эвдэх, гэмтээх, устгах гэмт хэргийн ял, хариуцлага нь практикт учирч буй бодит хор уршигтай харьцуулахад хангалтгүй түвшинд байна. Сүүлийн жилүүдэд хадны зураг, бичээс, археологийн дурсгалт газар, булш бунхан, түүхэн байгууламж болон бусад соёлын биет өвийг санаатай болон санамсаргүйгээр эвдэх, сүйтгэх, устгах тохиолдол нэмэгдэж байгаа хэдий ч оногдуулж буй торгох ял нь урьдчилан сэргийлэх үр нөлөө багатай, нөхөн сэргээх хариуцлага сул, гэмт этгээдээс бодит хохирлыг бүрэн гаргуулж чаддаггүй нөхцөл байдал үүсээд байна. Олон улсын эрх зүйн жишигт тухайлбал, United States-ын Archaeological Resources Protection Act, United Kingdom-ийн Dealing in Cultural Objects (Offences) Act 2003, Germany-ийн Kulturgutschutzgesetz зэрэг хууль тогтоомжид соёлын өвийг эвдэх, устгах үйлдэлд хүндэвтэр болон хүнд гэмт хэрэгт тооцох эрүүгийн бодлого хэрэгжүүлж, хорих ял, нөхөн төлбөр, сэргээн засварлах зардал, нэмэгдүүлсэн хохирлын үнэлгээ зэрэг арга хэмжээг хавсарган хэрэглэдэг байна. Иймд Монгол Улсын Эрүүгийн хууль болон холбогдох хууль тогтоомжид дараах чиглэлээр нэмэлт, өөрчлөлт оруулах асуудлыг судалж, хуулийн төсөл санаачлахыг хүсье. Үүнд: 1. Түүх, дурсгалын үл хөдлөх болон соёлын биет өвийг эвдэж, гэмтээсэн этгээдээр нөхөн сэргээх, сэргээн засварлах бүх зардлыг бүрэн гаргуулдаг байх 2. Төлбөрийн чадваргүй этгээдэд хохирлын хэмжээтэй дүйх нийтэд тустай ажил хийлгэх эрх зүйн зохицуулалт бий болгох 3. Түүх, соёлын биет өвийг санаатайгаар дахиж сэргээгдэхгүйгээр сүйтгэж устгасан тохиолдолд хорих ял оногдуулах эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх 4. Соёлын өвийн зэрэглэл, түүхэн болон шинжлэх ухааны үнэ цэнийг харгалзан хохирлыг нэмэгдүүлсэн хэмжээгээр тооцож нөхөн төлүүлэх эрх зүйн механизм бүрдүүлэх 5. Улсын болон орон нутгийн хамгаалалтад байгаа дурсгалт зүйл, археологийн онцгой өв, дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгэлтэй объектод халдсан үйлдлийг хүндрүүлэх нөхцөлд тооцох 6. Соёлын өвийг сүйтгэхэд ашигласан техник хэрэгсэл, тээврийн хэрэгслийг улсын орлого болгох, шаардлагатай тохиолдолд гадаадын иргэний Монгол Улсад нэвтрэх эрхийг хязгаарлах зохицуулалт судлан тусгах. Түүх, соёлын өвийг хамгаалах нь зөвхөн өнөө үеийн бус ирээдүй үеийн өмнө хүлээсэн үндэсний хариуцлага бөгөөд соёлын өвийн эсрэг гэмт хэргийн эрүүгийн эрх зүйн хамгаалалтыг олон улсын жишигт нийцүүлэн боловсронгуй болгох шаардлагатай гэж үзэж байна. Иймд энэхүү өргөдлийг холбогдох Байнгын хороо болон хууль санаачлах эрх бүхий субъектэд уламжилж, хууль тогтоомжийн түвшинд хэлэлцэн шийдвэрлэж өгөхийг хүсье.