Монгол Улсад оршуулгын асуудлыг зохицуулсан бие даасан хууль өнөөдрийг хүртэл байхгүй бөгөөд зөвхөн салангид хууль, дүрэм, журамд тулгуурлан зохицуулж байна. Үүний улмаас оршуулгын газрын байршил, газар ашиглалт, байгаль орчны хамгаалалт, нийтийн эрүүл ахуй, шарил чандарлах болон газарт оршуулах үйл ажиллагаа, оршуулгын газрын менежмент, хуучин оршуулгын газрыг цэгцлэх зэрэг асуудалд эрх зүйн тодорхой зохицуулалт дутагдаж байна. Иймээс оршуулгын үйл ажиллагааг улсын хэмжээнд нэгдсэн бодлого, стандарттай болгож, иргэдийн эрхийг хамгаалах, газар ашиглалтыг зөв зохион байгуулах, байгаль орчин, соёлын өв, шашин шүтэх эрхийг тэнцвэртэй хангах зорилгоор "Оршуулгын тухай хууль" боловсруулж батлахыг хүсэж байна.
Улаанбаатар хотод тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар олгохыг тоон хязгаарлалтаар зохицуулж буй журам нь Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан иргэний өмчлөх эрхийг бодитоор хязгаарлаж, иргэдийн хууль ёсны эрх, ашиг сонирхолд сөргөөр нөлөөлж байна гэж үзэж байна. Уг журам хэрэгжиж эхэлснээс хойш замын хөдөлгөөний түгжрэлийг бууруулах үндсэн зорилго нь бодит үр дүнд хүрсэн нь тодорхой бус хэвээр байгаа бөгөөд нөгөө талаас улсын дугаарын хомсдол, автомашины үнийн өсөлт, дамлан худалдаалах нөхцөл бүрдэх зэрэг сөрөг үр дагавар үүссэн талаар олон нийтээс шүүмжлэл гарсаар байгаа. Иймд энэхүү журмын хууль зүйн үндэслэл, хэрэгжилтийн үр нөлөө, иргэдийн үндсэн эрхэд үзүүлж буй нөлөөллийг дахин нягтлан үзэж, хүчингүй болгох шаардлагатай гэж үзэж байна.
Иргэдийн зээлийн муу болон хар түүх нь өр төлбөрөө бүрэн барагдуулсан ч олон жилийн турш хадгалагдаж, санхүүгийн үйлчилгээ авах эрхийг хязгаарлаж байна. Энэ нь иргэдийн эдийн засгийн идэвх, бизнес эрхлэлт, орон сууц болон хэрэглээний санхүүжилт авах боломжид сөргөөр нөлөөлж байгаа тул зээлийн мэдээллийн тогтолцоог боловсронгуй болгох, муу зээлийн мэдээллийг шинэчлэх эрх зүйн зохицуулалтыг судлах, санал боловсруулах ажлын хэсэг байгуулах шаардлагатай байна.
Монгол Улсад ажил олгогч ажилтны цалингаас нийгмийн даатгалын шимтгэл суутгахаас гадна ажил олгогчоос мөн нийгмийн даатгалын шимтгэл төлж байна. Энэ нь ажлын байр бий болгох өртгийг өсгөж, жижиг, дунд бизнесийн өрсөлдөх чадварыг бууруулж, цалин нэмэгдүүлэх боломжийг хязгаарлаж байна. Иймээс ажил олгогчоос төлдөг нийгмийн даатгалын шимтгэлийг хүчингүй болгож, зөвхөн ажилтны шимтгэлийн тогтолцоонд шилжүүлэх эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх тухай хуулийн төслийг Улсын Их Хурал санаачлан хэлэлцэхийг дэмжиж энэхүү өргөдлийг гаргаж байна.
Эцэг өвгөдийн мянга мянган жилийн түүхийг гэрчлэх хадны бичээс, археологийн дурсгалт газар, үндэсний соёлын биет өвүүд өнөөдөр санаатайгаар сүйтгэгдэж байна. Энэ бол өнө урт түүхийг гэрчлэх үндэсний бахархал, ирээдүйн үеийнхэнд өвлүүлэх ариун нандин өв юм. Одоогийн хууль хэт хөнгөн, торгох ял голлосон учраас гадаад, дотоодын гэмт этгээдүүд үндэсний өвийг сүйтгэхээс эмээхгүй байна. Энэ байдал үргэлжилбэл бид хойч үедээ юу үлдээх вэ? Иймд Эрүүгийн хуулийн 25 дугаар бүлэгт нэмэлт, өөрчлөлт оруулж, өвийг сүйтгэсэн гэмт этгээдээс нөхөн сэргээх зардлыг бүрэн гаргуулах, төлбөрийн чадамжгүй тохиолдолд 3-4 жил хорих ял, бүрэн устгасан тохиолдолд 5-7 жил хорих ял оногдуулах, хохирлыг 4-6 дахин төлүүлэх зэрэг чанга хариуцлага тогтоохыг шаардаж байна. АНУ, Их Британи, Германы хуулийн жишигт нийцүүлэн үндэсний биет өвүүдээ хамгаалцгаая. Таны нэг гарын үсэг Монголын соёлын ирээдүйг аврах болно.
НӨАТ 10% Юмны үнийн өсөлт Иргэдэд маш их дарамт болж байна Буцаан олголтыг 2% биш 8% болгомоор байна
Баригдахгүй царцсан барилгыг хурдан бариулж, олон мянган иргэдийг орон байртай болгох зорилготой, хохиролгүй болгох
Татварын тогтолцоог зөвхөн 1 төрлийн 1-10 хувийн татвартай болгох.
Ерөнхийлөгчийн сонгууль болохтой холбоотой “Ерөнхийлөгчийн өршөөлийн хууль” батлагддаг нь бараг тодорхой асуудал болсон. Энэ удаа гэмт хэрэг үйлдэн ялаа эдэлж байгаа иргэдэд биш аль хэдийн ялаа эдэлж дуусаад тодорхой хугацаа өнгөрсөн бага залуудаа ирээдүйд ямар хор уршигтайг ухамсарлахгүй, анх удаа, хөнгөн ял үйлдэж emongolia-д “Иргэний эрүүгийн хариуцлага хүлээж байсан эсэх” лавлагаанд бүртгэгдсэн байгаа иргэдэд уучлал өршөөлөө үзүүлэн гадаадад сурч, ажиллах, тэтгэлэг авах, төрийн албанд ажиллах амьдрах боломж олгохыг хүссэн өргөдөл юм. 2023 он: Улсын хэмжээнд нийт 35,574 гэмт хэрэг бүртгэгдсэнээс 31,589 нь хөнгөн гэмт хэрэг байсан. 2024 он: Нийт 44,673 гэмт хэрэг бүртгэгдсэнээс 38,953 нь хөнгөн гэмт хэрэг байна. Энэ хөнгөн гэмт хэргүүд нь 1 жил хүртэл хорих ялтай эрүүгийн хуулийн хөнгөн ангилалд хамаарч байгаа бөгөөд ихэвчлэн найзтайгаа муудалцаж зодоон хийсэн, хүүхдүүд дэлгүүрээс хулгай хийсэн, машины жижиг осол гэх мэт хэргүүд байгаа юм.
Улсын бүртгэлээс хасалт хийж буй тээврийн хэрэгсэлийн татвар болох авто тээврийн татвар дээр л улирлаар тооцож хасагддаг. Бусад татвар болох зам ашиглалт, утааны татварыг хасаж тооцож болохгүй байгаа нь өөрөө шудрага бус байгаад байна. НИТХ-аас үүнийг зохицуулах арга, журам гаргаж өгмөөр байна.
Монгол Улсад Улсын Их Хурлын сонгуулийн үеэр нэр дэвшигчид сонгогчдод мөрийн хөтөлбөрөө танилцуулж, тодорхой амлалт өгдөг. Сонгогчид эдгээр амлалт, зорилго, бодлогыг нь үнэлэн итгэл үзүүлж сонголтоо хийдэг. Гэвч сонгууль дууссаны дараа мөрийн хөтөлбөрийн хэрэгжилтэд тогтмол, хараат бус хяналт тавих эрх зүйн механизм хангалтгүй байдаг. Үүний улмаас зарим гишүүн амлалтаа биелүүлэх талаар хангалттай ажиллахгүй, эсвэл хэрэгжилтийн талаарх мэдээллийг олон нийтэд ил тод тайлагнахгүй байх тохиолдол гардаг. Энэ нь иргэдийн төрд итгэх итгэлийг бууруулж, сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрийг бодит үүрэг гэхээсээ илүү сурталчилгааны хэрэгсэл мэт харагдуулах эрсдэлийг бий болгодог. Иймээс сонгогдсон гишүүдийг мөрийн хөтөлбөрийн хэрэгжилтээ тогтмол тайлагнадаг, хэрэгжилтэд нь хараат бус үнэлгээ хийдэг, иргэд мэдээлэлтэйгээр хяналт тавих боломжтой эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх шаардлагатай байна.
Өршөөл үзүүлэх тухай хуулийн төслийн үзэл баримтлал, үндэслэл Монгол Улсад Тулгар төрийн 2235 жил, Их Монгол Улсын 820 жил, Ардын хувьсгалын 105 жилийн ой тохиож буйтай холбогдуулан нийгмийн эв нэгдлийг бэхжүүлэх, иргэдэд хууль дээдлэх ухамсрыг төлөвшүүлэх, нийгэмд дахин дасан зохицох боломжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор Өршөөл үзүүлэх тухай хууль батлах шаардлага үүсэж байна. Сүүлийн жилүүдэд зарим иргэд, ялангуяа залуучууд хууль эрх зүйн мэдлэг, ойлголт дутмаг байдлын улмаас анх удаа, хөнгөн болон болгоомжгүй үйлдлээр эрүүгийн болон зөрчлийн шинжтэй үйлдэл гаргах тохиолдол цөөнгүй байна. Ийм иргэдэд хууль зүйн хариуцлагын зорилгыг ойлгуулан, алдаагаа засах боломж олгож, нийгэмд үр бүтээлтэй хөдөлмөр эрхлэх нөхцөлийг бүрдүүлэх нь төрийн хүмүүнлэг бодлогын нэг хэсэг юм. Мөн эдийн засгийн хүндрэлтэй нөхцөлд хөдөлмөрийн насны иргэдийг ажил хөдөлмөр эрхлэх боломжтой болгож, өрхийн орлого нэмэгдүүлэх, нийгмийн идэвхтэй оролцоог дэмжих, дахин гэмт хэрэг үйлдэхээс урьдчилан сэргийлэх
