ЖИРЭМСНИЙ БОЛОН АМАРЖСАНЫ ТЭТГЭМЖИЙГ НЭМЭГДҮҮЛЭХ ТУХАЙ

3. Хуулийн төсөл санаачлах талаар санал гаргах

1

хүн зурсан

100,000

гарын үсэг цуглуулах
PN-202608-78299

100,000

Батжаргал Буянжаргал

2026.08.10 10:33

Тайлбар:
Эх, хүүхдийн эрүүл мэнд ба Нийгмийн хамгаалал: Жирэмсний болон амаржсаны тэтгэмжийг олон улсын түвшинд хүргэх шаардлага  Манай улсад Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай хуулиар жирэмсний болон амаржсаны тэтгэмжийн хугацааг 120 хоног буюу ердөө 4 сар (ажлын өдрөөр шилжүүлбэл ~16 долоо хоног)-оор тогтоон олгож байна. Гэвч энэхүү хугацаа нь өнөөгийн олон улсын чиг хандлага, ялангуяа хөгжингүй болон бодлогоороо хүн ам зүйгээ дэмждэг орнуудын жишигтэй харьцуулахад ихээхэн хоцрогдож, хангалтгүй байгаа юм. 

Өргөдөл

Жирэмсний болон амаржсаны тэтгэмжийг олон улсын түвшинд хүргэх шаардлага  Манай улсад Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэмжийн тухай хуулиар жирэмсний болон амаржсаны тэтгэмжийн хугацааг 120 хоног буюу ердөө 4 сар (ажлын өдрөөр шилжүүлбэл ~16 долоо хоног)-оор тогтоон олгож байна. Гэвч энэхүү хугацаа нь өнөөгийн олон улсын чиг хандлага, ялангуяа хөгжингүй болон бодлогоороо хүн ам зүйгээ дэмждэг орнуудын жишигтэй харьцуулахад ихээхэн хоцрогдож, хангалтгүй байгаа юм.  1. Олон улсын стандарт ба Монгол Улсын зөрүү Олон Улсын Хөдөлмөрийн Байгууллага (ОУХБ)-ын 183 тоот конвенцоор жирэмсний болон амаржсаны чөлөөний доод хэмжээг 14 долоо хоног гэж заасан байдаг ч гишүүн орнуудад энэ хугацааг хамгийн багадаа 18 долоо хоног буюу түүнээс дээш болгохыг зөвлөдөг. Скандинавын орнууд болон Зүүн Европ: Эстони, Швед, Норвеги зэрэг орнуудад эцэг эхийн чөлөө, тэтгэмжийг 1–1.5 жил (400–500+ хоног) хүртэлх хугацаанд цалингийн 80–100 хувьтай тэнцэх хэмжээгээр санал болгодог. Европын Холбооны дундаж: Европын ихэнх орнуудад зөвхөн амаржсаны тусгайлсан чөлөө нь 24–39 долоо хоног байдаг. Манай улсын тухайд: Монгол Улсын 120 хоног (байгалийн ихэр болон дутуу төрөлтөөс бусад тохиолдолд) нь дөнгөж ОУХБ-ын доод заагт тулж очдог бөгөөд нярай хүүхдийн нэн шаардлагатай асаргааны 6 сар (ангир уургаараа хооллох, дархлаа тогтох хугацаа)-ыг ч бүтэн нөхөж чадахгүй байна. 2. 120 хоногийн хязгаарлалтаас үүсэж буй сөрөг нөлөөлөл 1. Эхийн болон нярайн эрүүл мэнд: Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага (ДЭМБ)-аас хүүхдийг эхний 6 сар зөвхөн эхийн сүүгээр дагнан хооллохыг зөвлөдөг. Гэтэл 4 сарын дараа тэтгэмжийн хугацаа дуусаж, санхүүгийн асуудлаас болон ээжүүд ажилдаа эргэн орох шаардлагатай болсноор хөхөөр асарч сувилах боломж алдагдаж байна.  2. Санхүүгийн дарамт: Тэтгэмж дууссаны дараа хүүхэд асрах чөлөөтэй байх үед өрхийн орлого эрс буурдаг. Тогтмол орлогогүй 1–2 жил болох нь залуу гэр бүлүүдийг ядууралд өртөх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.  3. Хөдөлмөр эрхлэлтийн тэгш бус байдал: Богино хугацааны тэтгэмж нь эмэгтэйчүүдийг ажил ба гэр бүлийн амьдралаа зохицуулахад хүндрэл учруулж, улмаар карьераа орхих эсвэл төрөлтөө хойшлуулахад хүргэдэг.  Иймд: Монгол Улс төрөлтийг дэмжих, хүн амын өсөлтийг урамшуулах бодлого баримталдаг гэдэг ч бодит байдал дээр жирэмсний болон амаржсаны тэтгэмж олгох 120 хоногийн хугацаа нь эх, хүүхдийн наад захын хэрэгцээг бүрэн хангаж чадахгүй байна. Иймд нийгмийн даатгалын багц хуулийн шинэчлэлийн хүрээнд тэтгэмж олгох хоногийг доод тал нь 180–240 хоног болгон уртасгах, эсвэл дараах хүүхэд асрах хугацааны тэтгэмжийн механизмыг олон улсын стандартад нийцүүлэн шинэчлэх нэн шаардлагатай байна.

3. Хуулийн төсөл санаачлах талаар санал гаргах

1

хүн зурсан

100,000

гарын үсэг цуглуулах

Өргөдлийг

Гарын үсэг зурах төрөл

Гарын үсэг зурсан иргэдийн тоон мэдээ (Сүүлийн 30 хоногт)