2024 оны 12-р сарын 2-ны өдөр Францын прокурорын газар Орано (Арева) компанид холбогдох авилгалын талаарх хэргийг батламжлан шийдсэн. Энэ тухай 2024 оны 12-р сарын 8-ны өдөр “Ground.news” цахим хуудас, Францын “Lemonde” сонинд франц хэлээр мэдээлэгдсэн. Монголд бүр 2018 оны 11 сараас АТГ-д Алтанхуягийн ЗГ-т УУЯ-ны дэд сайд О. Эрдэнэбулганыг саатуулж шалгаж байсан талаар нь Товч цахим хуудас 2024 оны 12 сарын 16 ны өдөр “Ураны гэрээ 10 жил гацсан түүх ил болж “Арева” Монголын өндөр албан тушаалтанд их хэмжээний авилга өгснийг Францын шүүх тогтоолоо” гэсэн нийтлэл гарсан. Ард түмэн УИХ -аар хэлэлцэгдэхээс нь өмнө энэхүү хууль бус авилгалын гэрээг дэмжихгүй байхыг шаардаж жагсаж, суулт өлсгөлөн зарлаж, Ерөнхийлөгч У. Хүрэлсүхэд Шударга ёс тогтоох шаардлага бичгээр өгсөн боловч тусыг эс олж, ард түмнээс сонгогдсон УИХ 2025 оны 1 сарын 10 ны өдөр Засгийн газрын өргөн барьсан Уран олборлох гэрээг дэмжин батласан. УИХ тус гэрээг дэмжсэн тогтоолоо хүчингүй болгохыг шаардаж байна.
Дорноговь аймгийн Улаанбадрах сумын нутагт ураныг хайх, туршилтаар олборлох үйл ажиллагааны сөрөг үр дагавар нь тухайн бүс нутагт гамшгийн хэмжээнд хүрч, нөлөөллийн бүс нь эргэлдээх 6 сумын нутаг дэвсгэрийг хамарсан байна. Энэхүү гамшигт үр дагаварын талаар уг нутгийн иргэдээс, иргэдийн хөдөлгөөнүүдээс, ТББ-уудаас төрийн бүх шатны байгууллагуудад нотлох баримттайгаар мэдээлж байсан боловч удаа дараагийн Засгийн газрууд маань үл хэрэгсэж ирсэн байна.
Дорноговь аймгийн Улаанбадрах сумын нутагт ураныг хайх, туршилтаар олборлох үйл ажиллагааны сөрөг үр дагавар нь тухайн бүс нутагт гамшгийн хэмжээнд хүрч, нөлөөллийн бүс нь эргэлдээх 6 сумын нутаг дэвсгэрийг хамарсан байна. Энэхүү гамшигт үр дагаварын талаар уг нутгийн иргэдээс, иргэдийн хөдөлгөөнүүдээс, ТББ-уудаас төрийн бүх шатны байгууллагуудад нотлох баримттайгаар мэдээлж байсан боловч удаа дараагийн Засгийн газрууд маань үл хэрэгсэж ирсэн байна.
Уран нь дэлхийн царцдаст давхаргад орших хүнд металл бөгөөд Мендеелевийн үелэх системд U гэж тэмдэглэгддэг, атомын тоо 92, актинидын бүлэгт хамаарагддаг цацраг идэвхит химийн элемэнт юм. U-235-ийн хагас задралын хугацаа нь 700 сая жил байдаг. Бидний өвүг дээдэсүүдийн хэлснээр шар нунтаг буюу уранаар оролдож болохгүй, ухаад нарны гэрэл тусахад л түүнд идэвхижил явагдаж эрчмээ гадагш цацаж эхэлдэг, нэг л идэвхижсэн бол зогсоож болдоггүй гэсэн нь шинжлэх ухааны үндэслэлтэй байна. Уранаас альфа, бета, гамма цацраг туяанууд ялгарах бөгөөд бүгд ионжуулдаг цацраг юм. Уран олборлох болон боловсруулах явцад цацраг идэвхит бодисоор амьсгалах, залгих, ил шархаар дамжуулан шингээснээр дотоод өртөлт үүснэ. Мөн бета юм уу гамма цацрагт өртсөнөөр гадаад өртөлт үүсэж эрүүл мэндэд эрсдэл үүснэ. Альфа, бета, гамма цацрагууд нь эсийг гэмтээх болон үхүүлэх чадалтай. Цацрагийн гэмтлийн улмаас эс үхээгүй ч ДНХ удамшлын материал гэмтэж хорт хавдар үүснэ.
Энэхүү хуулийн зорилго нь ард иргэдийг их хэмжээний хохиролд орохоос сэргийлж, барилгын компаниудын ажлын үүрэг хариуцлагыг өндөр болгох хоорондын зөрчил маргааныг багасгах зорилготой
Эмнэлгийн гол санхүүжилт даатгалаас очих ёстой бөгөөд даатгуулагчид эмнэлгийн үйлчилгээ авах гээд ирэхэд ямар нэг төлбөргүйгээр даатгалаас төлбөр төлөгдөх ёстой. Гэвч авлигалчид даатгалын мөнгийг олон зуун тэрбумаар идэж уудагаас үүнийг олгодоггүй. Монголын даатгал нэртэй татвараар Хөдөлмөрчин олныг шимэгчилж иддэг болсон. Мөн төрөөс даах учиртай хүүхэд, хөгшидийн хэт багаар тогтоож ард түмнийг залилалж хүүхэд хөгшид зохих хэмжээнд эмнэлгийн үйлчилгээ авах боломжгүйд хүргэсэн. Эмч сувилагчид хангалттай цалин авах боломжгүйд хүргэсэн.
