Хүчин төгөлдөр шүүхийн шийдвэр нь Монгол Улсын нэрийн өмнөөс гарсан, заавал биелэгдэх эрх зүйн акт юм. Гэвч одоогийн хуулийн зохицуулалтаар тодорхой тохиолдолд 2, 4 жилийн хугацаа өнгөрсөн гэх үндэслэлээр иргэний шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа үүсгэхгүй байх боломжтой байна. Ингэснээр шүүхээр эрхээ хамгаалуулсан иргэн, хуулийн этгээд бодитоор эрхээ эдэлж чадахгүй, шүүхийн шийдвэр цаасан дээр үлдэх эрсдэл үүсдэг. Тиймээс хүчин төгөлдөр шүүхийн шийдвэрийг албадан гүйцэтгүүлэх хугацааны хязгаарлалтыг эргэн харж, төлбөр авагчийн эрхийг хамгаалах, шүүхийн шийдвэрийн заавал биелэгдэх зарчмыг хангах чиглэлээр хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлагатай.
Дэлхий дахины чиг хандлага хувьсан өөрчлөгдөж, хүний эрх, тэгш байдлыг хангах асуудал улс орнуудын хөгжлийн гол үзүүлэлт болоод байна. Монгол Улс залуу ажиллах хүчний дайжилт, тархины урсгалыг зогсоох, бүс нутгийн болон хөрш орнуудын геополитикийн нөхцөл байдалд уян хатан, ардчилсан давуу талаа хадгалж үлдэхийн тулд ЛГБТК+ (LGBTQ+) иргэдийн эрхийг хамгаалах, ижил хүйстний гэрлэлтийг хуулиар зөвшөөрөх (approving same-sex marriage) зайлшгүй шаардлага тулгарч байна. Энэхүү өргөдөл нь хоёр хөршийн нөхцөл байдал, гадаадын чадварлаг боловсон хүчнийг татах таатай орчин бүрдүүлэх, нийгмийн шинэчлэл, эдийн засгийн тогтвортой байдал болон гадаад харилцааны давуу талыг бий болгох үндэслэлүүдийг тусгасан болно.
Хууль санаачлагчилж баталж байгаа УИХ-ийн гишүүдийг нэр дэвшүүлэхдээ хуулийн ӨНДӨР мэдлэгтэй эсэхийг шалгаж, Төрийн албаны шалгалт авч Босго оноог өндөр тогтоож тэнцсэн тохиолдолд ковот олгож, сонгуульд оролцох эрхийг өгөх. Төрийн албаны шалгалтыг шудрага явуулахын тулд хөндлөнгийн хяналтыг сайжруулах.
УИХ-ын гишүүн Алтангэрэл-н санаачилсан "Хууль бус хөрөнгийг тухай" хуулийг хэлэлцүүлэхийг дэмжих тухай.
Монгол Улсын иргэн бүр оршин суугаа газрын бүртгэлээс үл хамааран нийслэл Улаанбаатар хотод автомашинаа улсын бүртгэлд бүртгүүлж, УБ улсын дугаар авах эрхтэй байх ёстой. Одоогийн байдлаар автомашины үйлдвэрлэсэн он, өмнөх бүртгэлийн байдал зэрэг шалгуураар УБ дугаар олгохыг хязгаарлаж байгаа нь иргэдийн тэгш эрх, өмчлөх эрх, чөлөөтэй зорчих эрхэд сөргөөр нөлөөлж байна. Иймд өмнөх журмыг сэргээж, Монгол Улсын иргэд Улаанбаатар хотын улсын дугаарыг хэвийн авах боломжийг бүрдүүлэхийг хүсэж байна.
Тээврийн хэрэгслийн дуу чимээний бохирдлыг зохицуулах шаардлагатай байна. Дэлхийн ихэнх орон тээврийн хэрэгсэл, мотоциклын дуу чимээг ~80 дБ (гэрийн угаалгын машин ажиллах түвшний чимээ) гэж хязгаарладаг. Харин манай улсад MNS 4599:2026 стандартаар мотоциклд 105 дБ (модны хөрөө рам ажиллах түвшний чимээ) зөвшөөрдөг. Энэ нь бид бусад орноос 7 дахин, ДЭМБ-ын 55 дБ зөвлөмжөөс 32 дахин чанга чимээтэй орчинд амьдарч байна гэсэн үг. Ийм нөхцөлд бүх насны иргэдийн сонсгол, зүрх судасны эрүүл мэнд, нойр, бүтээмж, сэтгэцэд шууд хохирол учирч байна. Иймд MNS 4599:2026-ын 5.2.4-т нэмэлт өөрчлөлт оруулж стандартыг олон улсын жишигт хүргэх, Зөрчлийн тухай хууль болон Замын хөдөлгөөний дүрэмд дуу чимээний бохирдлын талаар тодорхой заалтууд оруулах, нэмэлт өөрчлөлт оруулах, "Дуу чимээний бохирдлоос хамгаалах тухай хууль" шаардлагатай байна.
Монгол Улсад Улсын Их Хурлын сонгуулийн үеэр нэр дэвшигчид сонгогчдод мөрийн хөтөлбөрөө танилцуулж, тодорхой амлалт өгдөг. Сонгогчид эдгээр амлалт, зорилго, бодлогыг нь үнэлэн итгэл үзүүлж сонголтоо хийдэг. Гэвч сонгууль дууссаны дараа мөрийн хөтөлбөрийн хэрэгжилтэд тогтмол, хараат бус хяналт тавих эрх зүйн механизм хангалтгүй байдаг. Үүний улмаас зарим гишүүн амлалтаа биелүүлэх талаар хангалттай ажиллахгүй, эсвэл хэрэгжилтийн талаарх мэдээллийг олон нийтэд ил тод тайлагнахгүй байх тохиолдол гардаг. Энэ нь иргэдийн төрд итгэх итгэлийг бууруулж, сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрийг бодит үүрэг гэхээсээ илүү сурталчилгааны хэрэгсэл мэт харагдуулах эрсдэлийг бий болгодог. Иймээс сонгогдсон гишүүдийг мөрийн хөтөлбөрийн хэрэгжилтээ тогтмол тайлагнадаг, хэрэгжилтэд нь хараат бус үнэлгээ хийдэг, иргэд мэдээлэлтэйгээр хяналт тавих боломжтой эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх шаардлагатай байна.
УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА БОЛОН ИНОВАЦИ, ЦАХИМ БОДЛОГЫН БАЙНГЫН ХОРООНД ХҮРГҮҮЛЭХ НИЙТИЙН ӨРГӨДӨЛ Өргөдлийн гарчиг: Цахим орчинд хүний эрхийг хамгаалах, заналхийлэл, цахим дарамт (Cyber-stalking) үүсгэсэн олон улсын бүлэглэсэн гэмт хэрэгтэй тэмцэх хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хянан шалгаж, эрх зүйн зохицуулалтыг яаралтай сайжруулах тухай Үндэслэл:Өнөөдөр Монгол Улсын цахим орчинд иргэдийн, ялангуяа өсвөр насны хүүхэд, залуучуудын амьд явах эрх, халдашгүй чөлөөтэй байх, нэр төр, алдар хүндээ хамгаалуулах Үндсэн хуулийн бодит эрхүүд ноцтой зөрчигдөж байна. Гадаад улсын иргэд дотоодын этгээдүүдтэй бүлэглэн, сошиал платформоор (Facebook, Instagram) зохион байгуулалттай, системтэй цахим дарамт (Cyber-stalking) үзүүлж, иргэдийг амь нас, эрүүл мэндээр нь хохироох, амиа хорлох бодит эрсдэлд хүргэх тохиолдол тасралтгүй гарсаар байна.
Монгол Улсад оршуулгын асуудлыг зохицуулсан бие даасан хууль өнөөдрийг хүртэл байхгүй бөгөөд зөвхөн салангид хууль, дүрэм, журамд тулгуурлан зохицуулж байна. Үүний улмаас оршуулгын газрын байршил, газар ашиглалт, байгаль орчны хамгаалалт, нийтийн эрүүл ахуй, шарил чандарлах болон газарт оршуулах үйл ажиллагаа, оршуулгын газрын менежмент, хуучин оршуулгын газрыг цэгцлэх зэрэг асуудалд эрх зүйн тодорхой зохицуулалт дутагдаж байна. Иймээс оршуулгын үйл ажиллагааг улсын хэмжээнд нэгдсэн бодлого, стандарттай болгож, иргэдийн эрхийг хамгаалах, газар ашиглалтыг зөв зохион байгуулах, байгаль орчин, соёлын өв, шашин шүтэх эрхийг тэнцвэртэй хангах зорилгоор "Оршуулгын тухай хууль" боловсруулж батлахыг хүсэж байна.
Электрон тамхины амт, үнэрийн бүрэн хоригийг хүчингүй болгож, дахин судалж шийдвэрлэх.
Монгол Улсад авлига нь иргэдийн төрд итгэх итгэлийг сулруулж, нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд сөргөөр нөлөөлж байна. Иймд авлигын эсрэг хууль тогтоомжийг олон улсын сайн туршлагад нийцүүлэн боловсронгуй болгож, ил тод байдал, хариуцлага, иргэдийн хяналтыг нэмэгдүүлэх зорилгоор энэхүү хуулийн төсөл санаачлах саналыг гаргаж байна
Улаанбаатар хотод тээврийн хэрэгслийн улсын дугаар олгохыг тоон хязгаарлалтаар зохицуулж буй журам нь Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан иргэний өмчлөх эрхийг бодитоор хязгаарлаж, иргэдийн хууль ёсны эрх, ашиг сонирхолд сөргөөр нөлөөлж байна гэж үзэж байна. Уг журам хэрэгжиж эхэлснээс хойш замын хөдөлгөөний түгжрэлийг бууруулах үндсэн зорилго нь бодит үр дүнд хүрсэн нь тодорхой бус хэвээр байгаа бөгөөд нөгөө талаас улсын дугаарын хомсдол, автомашины үнийн өсөлт, дамлан худалдаалах нөхцөл бүрдэх зэрэг сөрөг үр дагавар үүссэн талаар олон нийтээс шүүмжлэл гарсаар байгаа. Иймд энэхүү журмын хууль зүйн үндэслэл, хэрэгжилтийн үр нөлөө, иргэдийн үндсэн эрхэд үзүүлж буй нөлөөллийг дахин нягтлан үзэж, хүчингүй болгох шаардлагатай гэж үзэж байна.
